Kısa cevap: Kargo firması nasıl seçilir sorusunun cevabı liste fiyatı karşılaştırması değildir. Önce kendi desi dağılımınızı çıkarın ve tarifeyi bu dağılımla çarpın; sonra teslimat başarısını, hasar ve kayıp sürecini, iade akışını, panel entegrasyonunu ve fatura mutabakatını aynı tabloda değerlendirin.
- En ucuz tarife, iade ve hasar yükü eklendiğinde en ucuz seçenek olmaktan çıkabilir; hangi tarifenin ucuz olduğu ancak kendi iade ve hasar oranınızla çarpıldığında belli olur.
- Ağ yoğunluğu ülke genelinde değil sizin sattığınız illerde ölçülür.
- Fatura dökümü alamadığınız bir firmada fazla tahsilatı fark edemezsiniz.
Kargo, e-ticarette müşterinin markanızla kurduğu tek fiziksel temastır. Geç gelen bir paket ürünü değil sizi kötüler; hasarlı gelen bir kutu iade değil kayıp müşteri demektir. Bu yüzden seçim, gönderi başına birkaç liralık farktan çok daha geniş bir tabloda yapılır.
Tarifeyi neden kendi desi dağılımınızla çarpmalısınız?
İki firmanın fiyat listesini yan yana koyup “şu daha ucuz” demek yanıltıcıdır, çünkü kademeler farklı yerlerden kırılır. Bir firma düşük desilerde ucuz, diğeri orta bantta avantajlı olabilir.
Doğru yöntem şudur: son 90 günün gönderilerini desi bandına göre gruplayın, her bandın adedini yazın ve her firmanın tarifesini bu dağılıma uygulayın. Ortalama desi üzerinden hesap yapmayın — ortalama, uçlardaki maliyeti gizler. Kendi desi dağılımınızı çıkardıktan sonra iki tarifeyi kargo ve desi hesaplama aracıyla karşılaştırabilirsiniz. Desi hesabının kendisini desi nasıl hesaplanır yazısında anlattık.
Teslimat başarısı ve dağıtım ağı: hangi sayıya bakılır?
“Kaç günde teslim ediyor?” sorusundan daha önemlisi, “ilk denemede teslim edebiliyor mu?” sorusudur. İlk denemede teslim edilemeyen gönderi ikinci denemeyi bekler; o da başarısızsa şubeye çekilir ve müşteri gidip almazsa iade olur. Zincirin her halkası hem süre hem maliyet ekler.
Ağ yoğunluğunda bakılması gereken şey toplam şube sayısı değil, sizin sattığınız yerlerdeki yoğunluktur. Siparişlerinizin yarısı üç ilden geliyorsa, o üç ilde güçlü olan firma sizin için en iyi firmadır — ülke genelindeki sıralaması ne olursa olsun. Kırsal ve ilçe dağıtımını ayrıca sorun: bazı firmalar oralara alt yüklenici üzerinden hizmet verir ve süre iki katına çıkar.
Hasar, kayıp ve iade akışında sorumluluk kimde?
Hasar her firmada olur; fark, sonrasında ne olduğundadır. Sözleşme imzalamadan önce dört şeyi netleştirin: tazminatın üst sınırı, tazminat için değer beyanı gerekip gerekmediği, başvurunun sonuçlanma süresi ve paketleme yeterliliğinin tartışma konusu yapılıp yapılmadığı. Bu koşullar taşıyıcının taşıma sözleşmesinde ve güncel tarife sayfasında yayımlanır; sayıları oradan doğrulayın.
İade akışı da aynı ölçüde belirleyicidir: müşteri iade kodunu nereden alıyor, adresten alım var mı, ürün size kaç günde dönüyor? Dönüş süresi uzadıkça iade edilen ürün depoda bekler ve satılamaz — bu, hiçbir tarifede görünmeyen bir stok maliyetidir.
Entegrasyon, fatura mutabakatı ve altı kriterin karşılaştırma tablosu
Kargo firmasının yazılım tarafı, sahadaki performansı kadar önemlidir. Etiketin panelinizden basılması, takip numarasının siparişe otomatik işlenmesi ve teslim durumunun geri okunabilmesi yoksa her gönderi elle veri girişi demektir. Günde 50 gönderide gönderi başına bir dakikalık el emeği, ayda yirmi saat eder.
CEA olarak kargo entegrasyonu kurduğumuz mağazalarda tarife pazarlığından daha çok fatura mutabakatı sorun çıkarıyor: gönderi sayısı tutuyor ama desi kademeleri firmanın sisteminde farklı yuvarlanmış oluyor. Dökümü alamadığınız bir faturada bu farkı fark etmeniz mümkün değil.
| Kriter | Sorulacak soru | Neden belirleyici? |
|---|---|---|
| Tarife | Kendi desi dağılımıma uygulandığında toplam ne ediyor? | Kademeler farklı yerlerden kırılır; liste fiyatı karşılaştırması yanıltır |
| Teslimat başarısı | İlk denemede teslim oranı ve deneme sayısı ne? | Başarısız teslimat iadeye dönüşür, iki kargo bedeli yazar |
| Ağ yoğunluğu | Benim sattığım illerde güçlü mü? | Ülke geneli sıralaması sizin dağılımınızı anlatmaz |
| Hasar ve kayıp | Tazminat sınırı, süre ve ispat yükü ne? | Sonuçlanmayan tazminat, pratikte tazminat yokluğudur |
| Entegrasyon | Etiket ve takip panelden otomatik mi? | Elle giriş, gönderi başına dakikalar ve hata demektir |
| Mutabakat | Fatura gönderi bazında dökülebiliyor mu? | Döküm yoksa fazla tahsilat fark edilemez |
Teklif isterken masaya ne koyarsınız?
Karşılaştırma tablosunu kurduktan sonra sıra teklif almaya gelir. Firmadan fiyat istemeden önce kendi gönderi profilinizi çıkarmak, aynı hacim için gelen teklifi belirgin biçimde değiştirir: firma sizi tanımadan fiyatlarsa riski fiyata yazar.
- Son üç ayın gönderi listesini dışa aktarın; adet, desi ve varış ili sütunları yeterli.
- Ortalama desiyi değil, desi dağılımını çıkarın: gönderilerin yüzde kaçı hangi bantta.
- İlk beş ili ve bunların toplam içindeki payını yazın.
- İade oranını bulmak için iade adedini gönderi adedine bölüp 100 ile çarpın.
- Sezonluk dalgayı işaretleyin: hangi ay iki katına çıkıyor, hangi ay yarıya iniyor.
- Bu tek sayfalık profili teklif isterken firmaya gönderin.
CEA olarak entegrasyon kurduğumuz mağazalarda bu profili çıkarmak yarım günlük bir iş; karşılığında gelen teklif farkı ise sözleşme boyunca sürüyor.
Fiyatın dışında konuşulması gereken maddeler
Birim fiyat, anlaşmanın yalnız bir satırı. Sözleşmede net yazılmadığında sonradan maliyet üreten kalemler şunlar: desi ölçümünde anlaşmazlık çıkarsa hangi ölçü geçerli, teslim edilemeyen gönderinin iade bedelini kim öder, hasar dosyasında azami tazminat nedir ve ne kadar sürede kapanır, adres yanlışsa ikinci deneme ücretli mi, yıl içinde tek taraflı zam yapılabilir mi ve hangi bildirim süresiyle. Bu maddelerin hiçbiri fiyat listesinde görünmez; sözleşme metninde aranır. Ölçümün nasıl işlediğini desi nedir yazısında ayrıntılandırdık.
Sık sorulan sorular
Kargo firmasıyla fiyat pazarlığı yapabilmek için ayda kaç gönderi gerekir?
Sabit bir eşik yoktur; firmalar hacim kadar gönderi profiline de bakar. Aynı desi bandında yoğunlaşan ve belirli illerde toplanan gönderiler, dağınık bir hacimden daha güçlü pazarlık zemini yaratır. Görüşmeye kendi desi ve il dağılımınızı çıkararak gidin — pazarlığı belirleyen şey adet değil, o adedin ne kadar öngörülebilir olduğudur.
Hasar, kayıp ve tazminat süreci nasıl işler?
Süreç, taşıyıcının taşıma sözleşmesinde tanımlıdır: bildirim süresi, gerekli belgeler, tazminat üst sınırı ve itiraz hakkı orada yazar. Yüksek değerli ürün gönderiyorsanız standart sınırın sizi karşılayıp karşılamadığını ve değer beyanının gerekip gerekmediğini sözleşme öncesinde doğrulayın.
Kaç kargo firmasıyla aynı anda çalışmak mantıklı?
Yaygın ve dengeli çözüm bir ana firma ve bir yedektir. Ana firma hacmin büyük kısmını taşıyıp indirimi korur; yedek, ana firmanın zayıf olduğu bölgelere ve yoğun dönemlere ayrılır. Kural basit olmalı — “şu illerde yedek firma” gibi — yoksa her siparişte karar vermek zorunda kalırsınız.
Özet
Kargo firması seçimi fiyat değil toplam maliyet ve deneyim karşılaştırmasıdır. Tarifeyi kendi desi dağılımınıza uygulayın, ağ yoğunluğunu kendi il dağılımınıza göre değerlendirin, hasar ve iade süreçlerini sözleşmeden önce netleştirin ve fatura dökümü isteyin. Tek firmayla çalışırken yoğun dönemde tıkanıyorsanız, ikinci firma bir büyüme değil bir sigorta kararıdır. Hazırlık süresini kısaltmanın depo tarafını depo yerleşimi, yurt dışı gönderiyi gümrük süreci, kanal bazlı kademeleri pazaryeri kargo ücretleri sayfasında bulabilirsiniz; n11 özelinde model kararını anlaşmalı kargo mu kendi sözleşmem mi yazısında ele aldık. Firmaların birbirinden yapısal olarak nerede ayrıldığını ve hangi gönderi tipinde hangisinin öne çıktığını kargo firmaları karşılaştırma yazısında ele aldık.
