Kargo firmaları karşılaştırma: hangi gönderide hangisi avantajlı?

Hangi kargo firmasının seçileceği, e-ticarette komisyondan sonra kârı en çok etkileyen karardır — ama çoğu satıcı bu kararı bir liste fiyatına bakarak veriyor. Firma seçerken bakılacak kriterleri kargo firması seçerken karşılaştırılması gereken kriterler yazısında ele almıştık. Bu yazı bir adım öteye geçiyor: firmalar birbirinden yapısal olarak nerede ayrışır ve hangi gönderi tipinde hangisi öne çıkar?

Not: bu yazıda hiçbir firmanın güncel tarifesi yazılmamıştır. Fiyatlar ve kademe sınırları sözleşmeye, hacme, bölgeye ve döneme göre değişir; kendi tarifenizi firmanın satıcı panelinden ya da sözleşmenizden doğrulayın. Burada anlatılan şey karşılaştırma yöntemidir.

Dört yapısal fark

İki firmayı yan yana koyduğunuzda birbirinden ayrıldıkları noktalar şunlardır:

• Kademe kırılımı. Her firma desi aralıklarını farklı yerlerden böler. Bir firmanın kademe sınırı sizin en çok gönderdiğiniz paketin hemen altındaysa, o firma sizin için sistematik olarak pahalıdır — liste fiyatı düşük olsa bile.
• Ağ kapsaması. Şube sayısı, dağıtım yaptığı ilçe genişliği ve kırsal bölgelerde alt yüklenici kullanıp kullanmadığı. Müşteri kitleniz büyükşehirlerde yoğunsa bu kalem önemsizdir; taşra ağırlıklıysa belirleyicidir.
• Teslimat sözü ve gerçekleşme. "Ertesi gün teslim" iddiası ile o iddianın hangi oranda tuttuğu ayrı şeylerdir. Ölçülecek olan ikincisidir.
• Hasar, kayıp ve iade akışı. Tazminat üst sınırı, başvuru süresi, hasarın kim tarafından tespit edildiği ve iade gönderisinin nasıl başlatıldığı. Bu kalem fiyat listesinde görünmez ama kırılgan ürün satıyorsanız fiyattan önemlidir.

Platform kargosu ile kendi sözleşmeniz

Pazaryerinde satış yapıyorsanız iki ayrı model karşınıza çıkar ve bunlar birbirinin alternatifi olmak zorunda değildir.

Platform anlaşmalı kargo pazaryerinin toplu hacmiyle pazarlık ettiği tarifedir. Avantajı, düşük hacimli satıcının tek başına alamayacağı bir fiyata erişmesi ve sürecin panele entegre gelmesidir. Dezavantajı, firma seçiminde ve tarifede söz hakkınızın sınırlı olmasıdır. Bu modelin nasıl işlediğini n11 kargo anlaşması yazısında bir örnek üzerinden anlattık.

Kendi sözleşmeniz ise doğrudan firmayla yaptığınız anlaşmadır. Hacminiz belirli bir seviyeye çıktığında platform tarifesinden daha iyi bir fiyat alabilir, firmayı kendiniz seçebilir ve hizmet kalitesi üzerinde söz sahibi olabilirsiniz. Karşılığında entegrasyon, etiket basımı ve fatura mutabakatı sizin yükünüz olur.

Pratikte yaygın kurgu ikisini birlikte kullanmaktır: pazaryeri siparişlerinde platform kargosu, kendi sitenizden gelen siparişlerde kendi sözleşmeniz. Böylece her kanalda o kanalın en uygun modeli çalışır.

Kendi gönderi profilinizi çıkarın

Karşılaştırmayı anlamlı kılan şey firmaların tarifesi değil, sizin gönderi dağılımınızdır. Aynı iki tarife, iki farklı satıcı için ters sonuç verebilir.

1. Son üç ayın gönderilerini indirin. Sipariş adedi değil, gönderi adedi; birleştirilmiş siparişler tek gönderidir.
2. Her gönderinin desisini bulun. Ölçüyü kapalı paketten alın — dolgu ve bant dâhildir. Formülü desi nedir yazısında, hesabı desi ve kargo hesaplama aracıyla yapabilirsiniz.
3. Desi dağılımını çıkarın. Gönderilerinizin yüzde kaçı hangi desi aralığında? Çoğu satıcıda dağılım dar bir bantta toplanır.
4. Teslimat bölgesi dağılımını çıkarın. Büyükşehir–taşra oranınız, ağ kapsamasının sizin için ne kadar önemli olduğunu söyler.
5. İade oranınızı ekleyin. İade, gönderi sayısını ve dolayısıyla toplam kargo maliyetini doğrudan artırır.

Bu profili çıkardıktan sonra her firmanın tarifesini kendi dağılımınızla çarpın. Karşılaştırılacak sayı liste fiyatı değil, bu çarpımdan çıkan aylık toplamdır.

Hangi gönderi tipinde hangi özellik öne çıkar?

Firma adı vermeden, gönderi tipine göre hangi özelliğin belirleyici olduğunu şöyle sıralayabiliriz:

• Küçük ve hafif gönderiler. Belirleyici olan en alt kademenin fiyatı ve o kademenin nerede bittiğidir. Zarf ya da küçük kutu formatına özel tarifesi olan firmalar bu profilde öne çıkar.
• Hacimli ama hafif gönderiler. Yastık, oyuncak, ambalajlı tekstil gibi ürünlerde fatura ağırlıktan değil desiden kesilir. Burada kademe kırılımı her şeydir; bir desi aşağı inmek doğrudan kâra yazar.
• Ağır ve küçük gönderiler. Yedek parça, kitap, metal ürün. Burada ağırlık desiyi geçtiği için fatura ağırlıktan kesilir; ağırlık kademeleri iyi olan firma avantajlıdır.
• Kırılgan ürünler. Fiyat ikinci plandadır; belirleyici olan hasar oranı, tazminat üst sınırı ve hasar tespitinin nasıl yapıldığıdır.
• Hızlı teslim vaadi olan ürünler. Aynı gün ya da ertesi gün teslim iddiası varsa, firmanın o bölgedeki gerçek teslim süresi tek kriterdir. Tutulmayan hız vaadi, kazandırdığından fazlasını yorum puanından geri alır.
• Soğuk zincir ya da özel taşıma. Genel kargo tarifeleriyle karşılaştırılamaz; bu ürünlerde firma seçimi zaten kapasiteye göre daralır.

Teslimat sözünü nasıl ölçersiniz?

"Ertesi gün teslim" bir pazarlama cümlesidir; işinize yarayan şey o cümlenin sizin gönderilerinizde hangi oranda tuttuğudur. Ölçmek için karmaşık bir sisteme ihtiyaç yok:

1. Kargoya veriliş tarihini kaydedin. Sipariş tarihi değil — aradaki fark sizin hazırlık sürenizdir ve firmanın sorumluluğunda değildir.
2. Teslim tarihini kaydedin ve gün farkını çıkarın.
3. Bölgeye göre ayırın. Ortalama tek başına yanıltır: büyükşehirde iki gün, taşrada altı gün olan bir firmanın ortalaması makul görünür ama taşra müşteriniz memnun değildir.
4. Kuyruk uçlarına bakın. En yavaş yüzde onluk dilim kaç günde teslim ediliyor? Şikâyet ve olumsuz yorum o dilimden çıkar, ortalamadan değil.

Bu ölçümü iki firmayla paralel çalışarak yapmak en sağlıklısıdır: aynı dönemde, aynı bölgelere, benzer paketlerle. Tek firmayla çalışıp "iyi görünüyor" demek, karşılaştırma değil alışkanlıktır.

İade gönderisi: en pahalı gönderi tipi

Kargo maliyetini hesaplarken çoğu satıcı yalnız giden gönderiyi sayar. Oysa iade edilen bir sipariş, kargo tarafında en az iki gönderi üretir ve bazı durumlarda üç:

• Müşteriye giden ilk gönderi — bedeli ödenmiştir, iade geri getirmez.
• Müşteriden dönen iade gönderisi — kimin ödediği iade sebebine ve kanal kurallarına göre değişir.
• Ürün yeniden satılabilir durumda değilse ya da yanlış ürün gönderildiyse, doğru ürünün yeniden gönderilmesi.

Bu yüzden iade oranı yüksek kategorilerde (özellikle giyim ve ayakkabıda) kargo firması seçiminde "iade gönderisi nasıl başlatılıyor ve ne kadar sürede toplanıyor" sorusu, birim fiyattan daha belirleyici olabilir. İade akışının yasal çerçevesini mesafeli satış sözleşmesi ve cayma hakkı yazısında ele aldık.

Kaç firmayla çalışmalısınız?

Tek firmayla çalışmak hacmi tek yere topladığı için pazarlık gücü verir ve operasyonu basitleştirir: tek entegrasyon, tek fatura, tek muhatap. Riski, o firmada yaşanan bir aksaklığın tüm siparişlerinizi aynı anda etkilemesidir.

İki firmayla çalışmak bu riski dağıtır ve bölge ya da desi bazında yönlendirme yapmanıza imkân verir — örneğin hacimli gönderileri bir firmaya, küçük gönderileri diğerine. Bedeli, hacmin bölünmesiyle pazarlık gücünün azalması ve operasyonun iki katına çıkmasıdır.

Pratik bir eşik şudur: gönderi hacminiz tek firmada anlamlı bir tarife iyileştirmesi almanıza yetmiyorsa, ikinci firma açmak erkendir. Yetiyorsa ve tek firmada yaşadığınız bir teslimat sorunu tekrarlıyorsa, ikinci firma bir maliyet değil sigortadır.

Ölçüm: firmayı hangi sayılarla değerlendirirsiniz?

Sözleşme imzalandıktan sonra da karşılaştırma bitmez. Her ay bakılacak dört sayı:

• Gönderi başına gerçekleşen maliyet. Faturanın toplamını gönderi adedine bölün. Bu sayı tarifeden farklı çıkıyorsa ya paket ölçüleriniz büyümüştür ya da faturada beklemediğiniz kalemler vardır.
• Ortalama teslim süresi. Kargoya veriliş ile teslim arasındaki gün farkı; bölgeye göre ayrı ayrı bakın.
• Teslim edilemeyen gönderi oranı. Adres bulunamadı, alıcıya ulaşılamadı, iade döndü. Bu oran yükseliyorsa sorun firmada olabileceği gibi sizin adres verinizde de olabilir.
• Hasar ve kayıp oranı. Tazminat sürecine giren gönderi sayısı ve sürecin ne kadar sürdüğü.

Bu dört sayıyı aylık kâr zarar tablonuzdaki kanal giderleri satırıyla birlikte okuyun; kargo giderinizin ciroya oranı yükseliyorsa sebebi bu dört sayıdan birindedir. Tablonun nasıl kurulacağını kâr zarar tablosu yazısında anlattık.

Fatura mutabakatını atlamayın

Kargo faturası, e-ticarette en az kontrol edilen faturadır. Oysa iki yaygın sapma vardır ve ikisi de sessizce birikir: desi düzeltmesi (firma paketi kendi ölçüp sizin beyanınızdan yüksek desi uygulaması) ve ek hizmet kalemleri (ikinci teslim denemesi, adres değişikliği, iade taşıma).

Ayda bir, faturadaki gönderi adedini kendi kayıtlarınızla ve rastgele seçtiğiniz on gönderinin desisini faturadaki desiyle karşılaştırın. Sistematik bir sapma varsa bu, tarife pazarlığından daha büyük bir kazanç kalemidir.

Sık sorulan sorular

Hepsijet kargo ücreti nasıl hesaplanıyor?

Türkiye'deki kargo firmalarının neredeyse tamamı gibi hesap desi kademesi üzerinden yapılır: paketin en, boy ve yükseklik çarpımı 3000'e bölünür, çıkan değerle gerçek ağırlıktan hangisi büyükse fatura ondan kesilir. Kademe sınırları ve bedeller firmaya, sözleşmeye ve döneme göre değişir; kendi tarifenizi satıcı panelinizden doğrulayın. Paketinizin hangi kademeye düştüğünü desi hesaplama aracıyla görebilirsiniz.

Platform kargosundan çıkıp kendi anlaşmamı yapsam kazanır mıyım?

Cevap hacminize bağlıdır. Kendi sözleşmeniz, ancak firmanın size platform tarifesinden iyi bir fiyat vereceği hacme ulaştığınızda kazandırır. Karşılaştırmayı liste fiyatı üzerinden değil, kendi desi dağılımınızla çarpılmış aylık toplam üzerinden yapın — ve karşı tarafa entegrasyon ile etiket basımının size yükleyeceği işi de ekleyin.

En ucuz kargo firması hangisi?

Sorunun tek bir cevabı yok, çünkü "ucuz" sizin desi dağılımınıza göre değişir. Kademe sınırı sizin en sık gönderdiğiniz paketin hemen altında kırılan bir firma, liste fiyatı düşük olsa da size pahalıya gelir. Doğru soru "hangisi ucuz" değil, "benim gönderi profilimde hangisinin aylık toplamı düşük" sorusudur.

Aynı anda iki kargo firmasıyla çalışmak entegrasyonu zorlaştırır mı?

Sipariş yönetiminizi tek panelden yapıyorsanız zorluk sınırlıdır; çoğu altyapı birden fazla kargo entegrasyonunu destekler. Asıl yük etiket basımı, fatura mutabakatı ve iade akışının iki ayrı süreçte yürümesidir. Tek panelden yönetim kurulduysa bu yük belirgin biçimde azalır.

Kargo firmasıyla pazarlık yapabilmek için ne kadar hacim gerekir?

Kesin bir eşik yok; firmalar hacim taahhüdünü aylık gönderi adedi üzerinden değerlendirir ve bölgeye göre farklı davranır. Pazarlığa oturmadan önce hazırlamanız gereken şey belli: son üç ayın gönderi adedi, desi dağılımı, bölge dağılımı ve iade oranı. Bu dört veriyle giden satıcı, tahmini rakam söyleyenden farklı bir tarife alır.

Kargo faturasında desi neden benim ölçtüğümden yüksek çıkıyor?

Firmalar gönderileri kendi ölçüm sistemlerinde yeniden ölçer ve beyan edilenden farklı çıkarsa faturayı kendi ölçümüne göre keser. Sistematik bir fark varsa iki olası sebep vardır: ölçüyü kapalı paketten değil üründen alıyorsunuzdur, ya da paketin şişkin kısımlarını hesaba katmıyorsunuzdur. Ayda bir, on gönderinin faturadaki desisini kendi ölçümünüzle karşılaştırın.

Özet

Kargo firmaları dört yerde ayrışır: kademe kırılımı, ağ kapsaması, teslimat sözünün gerçekleşmesi ve hasar–iade akışı. Karşılaştırmayı liste fiyatıyla değil, kendi desi ve bölge dağılımınızla çarpılmış aylık toplamla yapın. Platform kargosu ile kendi sözleşmeniz birbirinin alternatifi değildir; kanal bazında ikisini birlikte kullanmak yaygın ve mantıklı bir kurgudur. Sözleşme imzalandıktan sonra da gönderi başına gerçekleşen maliyeti, teslim süresini, teslim edilemeyen gönderi oranını ve hasar oranını aylık izleyin — ve kargo faturasının mutabakatını atlamayın.